De Volkskrant
− 13/04/11, 00:00
Anne Felicitas' zoon werd uit huis geplaatst. Het laat zien hoe het mis kan gaan als hulpverleners zich niet door feiten laten leiden.
Ze werd door de gezinsvoogd een borderliner genoemd en een hoer. Anne Felicitas, de 41-jarige moeder van Kevin (nu 9), klopte aan bij Bureau Jeugdzorg omdat ze veel problemen had met haar ex-man, een stalker. Maar in plaats van hulp, leverde het haar een uithuisplaatsing van haar zoontje op.
'De vader van Kevin beet me toe: als ik mijn kind niet meer mag zien, zie jij hem ook niet meer', zegt Anne Felicitas. Haar ex-man Gerard werd meerdere keren veroordeeld voor bedreiging en geweldpleging. Niettemin slaagde hij er jarenlang in de instanties naar zijn hand te zetten.
'Wij doen niet aan waarheidsvinding', is het adagium dat ouders van Bureau Jeugdzorg te horen krijgen als zij het niet eens zijn met rapportages. Gezinsvoogden maken van ontmoetingen met een familie een verslag en schatten op basis daarvan in, in overleg met collega's, welke hulp het beste is voor het kind. Verhalen van de ene ouder over de ander worden opgetekend en gewogen, maar niet per se op feiten gecheckt.
Klachten van ouders
Maar het verhaal van Anne Felicitas maakt pijnlijk duidelijk hoe het mis kan gaan als hulpverleners zich niet laten leiden door feiten. 'Ze hebben zich zo gemakkelijk laten manipuleren door hem. Gerard heeft twee kanten. Als hij nu zou binnenlopen, zou jij ook denken: dat is een leuke vent. Hij werkt keihard, heeft altijd goede zin. Als hij alleen met mij was, ging dat masker af.'
De Volkskrant ontvangt vaker klachten van ouders die zeggen te zijn benadeeld omdat Bureau Jeugdzorg zich niet op feiten baseert. Die verhalen zijn meestal niet op betrouwbaarheid te controleren. Maar Anne Felicitas heeft met succes een jarenlange strijd gevoerd om haar gelijk te halen. Opgetogen laat ze de excuusbrief zien: 'Gedurende de ondertoezichtstelling is er zowel in het mondelinge contact met de uitvoerende gezinsvoogden als in de geschreven contactjournaals sprake geweest van een verkeerde woordkeuze.' En: 'Bureau Jeugdzorg Utrecht biedt haar oprechte excuses aan.'
Gerard ontpopte zich tot een gewelddadige stalker op het moment dat Anne Felicitas de relatie met hem verbrak. Hij achtervolgde haar, sprong een keer door de ruit van de woonkamer toen zij tv zat te kijken, dreigde haar dood te steken. In een paar jaar tijd zagen moeder en zoon ongeveer tien blijf-van-mijn-lijfhuizen. 'Op een gegeven moment kon ik de stress niet meer aan en heb ik contact gezocht met Bureau Jeugdzorg. Achteraf een cruciale fout.'
Anne Felicitas volgde het advies op om vrijwillig mee te werken aan een ondertoezichtstelling, omdat ze dan snel hulp zou ontvangen. In de zomer van 2004 deed de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek. Het rapport was helder: omgang met zijn vader vormde een te groot risico, dus voorlopig zou Kevin geen contact met hem mogen hebben. Anne Felicitas wordt omschreven als 'zeer betrokken bij haar kinderen' (ze heeft ook nog een dochter van inmiddels 20). De kinderrechter deelde die conclusie.
Enkele maanden later dringt Bureau Jeugdzorg aan op contact tussen Kevin en zijn vader. Anne Felicitas is als de dood dat haar ex haar zoontje iets aandoet. Achteraf bleek dat de gezinsvoogd na de eerste ontmoeting noteerde dat Anne zou lijden aan een borderlinestoornis en als prostituee werkte. Onjuiste informatie afkomstig van ex Gerard.Het is gebruikelijk dat hulpverleners van alle ontmoetingen verslag doen in contactjournaals. Deze verslagen zijn bedoeld voor collega's, zodat een zaak gemakkelijk kan worden overgedragen. Ook de tweede en de derde gezinsvoogd van Kevin kregen dus te lezen dat Anne Felicitas van lichte zeden was en leed aan een psychische stoornis.
De contactjournaals worden in principe niet aan ouders voorgelegd, maar Anne Felicitas heeft voor de klachtenprocedures alles opgeëist. 'Er wordt neerbuigend over mij geschreven.' 'Hier: 'Moeder gedraagt zich wel erg slachtofferig'. Op een gegeven moment krijgt Anne zelfs te horen dat ze wat meer begrip moet opbrengen voor zijn 'ziekte'.
Begin 2005 besluit Bureau Jeugdzorg Kevin voorlopig bij zijn vader te laten wonen, omdat Anne niet langer meewerkt aan de omgangsregeling. Van Gerard krijgt Kevin te horen dat zijn moeder is overleden. Intussen geeft hij het jongetje slecht te eten en bedreigt hij Kevin. Als Anne Felicitas na twee maanden de instanties weet te overtuigen van de gewelddadige neigingen van haar ex, doet de politie met vier man een inval bij Gerard.
Een welgemeend 'sorry'
Kevin wordt naar een pleeggezin gebracht, omdat Bureau Jeugdzorg meent dat Anne Felicitas door haar vermoeide toestand niet in staat is voor haar kind te zorgen. Zelf begrijpt ze niet waarom. Het gerechtshof Amsterdam ook niet, want in mei 2005 wordt bepaald dat Kevin zo snel mogelijk terug moet naar huis.
Gerard probeert nog om bij Kevin en Anne in de buurt te komen. Later bepaalt de rechter dat hij geen contact meer mag hebben.
In de afgelopen jaren is Anne Felicitas in verschillende klachtenprocedures in het gelijk gesteld. Maar nooit krijgt ze datgene waar ze zo naar hunkert: een welgemeend 'sorry' wat leidt tot een civiele rechtszaak. Omdat moeilijk te bewijzen is dat de schade die Anne Felicitas en haar zoontje hebben geleden, direct het gevolg is van fouten door Bureau Jeugdzorg, raadt haar advocate haar aan in te stemmen met een schikkingsvoorstel: schriftelijke excuses voor de gemaakte fouten. Anne Felicitas neemt daar genoegen mee.
Ze probeert haar leven en dat van haar zoon zo goed mogelijk op te pakken. 'Ik was mijn huis kwijt, mijn werk, en heb jarenlang in therapie gezeten. Met Kevin gaat het nu goed, maar hij heeft een klap meegekregen die hij misschien wel nooit meer te boven komt. Verlatingsangst zal hij altijd houden. En dat allemaal omdat de hulpverleners zich al die tijd hebben laten inpakken door de verhalen van Gerard.'
Tot frustratie van benadeelde ouders, zeggen Bureau Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming steevast niet aan waarheidsvinding te doen. Zij handelen uit belang van het kind. En dat is erbij gebaat dat, bijvoorbeeld in het geval van mishandeling, snel wordt ingegrepen en niet eindeloos wordt afgewacht tot onomstotelijk is vast komen staan dat er klappen vallen.
Toch ontslaat dat de instanties niet van de plicht om beweringen te toetsen, oordeelde de Nationale Ombudsman in andere zaak van een valselijk beschuldigde ouder. 'Indien zij een verklaring belangrijk vinden om daarmee een bepaalde beslissing te rechtvaardigen dan moet zoveel mogelijk de ware toedracht worden onderzocht. Alleen de beweringen die getoetst zijn kunnen als feiten in de rapportages worden opgenomen zodat de rechter zich daarover een gemotiveerd oordeel kan vormen.' Werkers bij BJZ kunnen teveel op hun eigen inzicht vertrouwen', bevestigt oud-kinderrechter Quik-Schuit.
'De vader van Kevin beet me toe: als ik mijn kind niet meer mag zien, zie jij hem ook niet meer', zegt Anne Felicitas. Haar ex-man Gerard werd meerdere keren veroordeeld voor bedreiging en geweldpleging. Niettemin slaagde hij er jarenlang in de instanties naar zijn hand te zetten.
'Wij doen niet aan waarheidsvinding', is het adagium dat ouders van Bureau Jeugdzorg te horen krijgen als zij het niet eens zijn met rapportages. Gezinsvoogden maken van ontmoetingen met een familie een verslag en schatten op basis daarvan in, in overleg met collega's, welke hulp het beste is voor het kind. Verhalen van de ene ouder over de ander worden opgetekend en gewogen, maar niet per se op feiten gecheckt.
Klachten van ouders
Maar het verhaal van Anne Felicitas maakt pijnlijk duidelijk hoe het mis kan gaan als hulpverleners zich niet laten leiden door feiten. 'Ze hebben zich zo gemakkelijk laten manipuleren door hem. Gerard heeft twee kanten. Als hij nu zou binnenlopen, zou jij ook denken: dat is een leuke vent. Hij werkt keihard, heeft altijd goede zin. Als hij alleen met mij was, ging dat masker af.'
De Volkskrant ontvangt vaker klachten van ouders die zeggen te zijn benadeeld omdat Bureau Jeugdzorg zich niet op feiten baseert. Die verhalen zijn meestal niet op betrouwbaarheid te controleren. Maar Anne Felicitas heeft met succes een jarenlange strijd gevoerd om haar gelijk te halen. Opgetogen laat ze de excuusbrief zien: 'Gedurende de ondertoezichtstelling is er zowel in het mondelinge contact met de uitvoerende gezinsvoogden als in de geschreven contactjournaals sprake geweest van een verkeerde woordkeuze.' En: 'Bureau Jeugdzorg Utrecht biedt haar oprechte excuses aan.'
Gerard ontpopte zich tot een gewelddadige stalker op het moment dat Anne Felicitas de relatie met hem verbrak. Hij achtervolgde haar, sprong een keer door de ruit van de woonkamer toen zij tv zat te kijken, dreigde haar dood te steken. In een paar jaar tijd zagen moeder en zoon ongeveer tien blijf-van-mijn-lijfhuizen. 'Op een gegeven moment kon ik de stress niet meer aan en heb ik contact gezocht met Bureau Jeugdzorg. Achteraf een cruciale fout.'
Anne Felicitas volgde het advies op om vrijwillig mee te werken aan een ondertoezichtstelling, omdat ze dan snel hulp zou ontvangen. In de zomer van 2004 deed de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek. Het rapport was helder: omgang met zijn vader vormde een te groot risico, dus voorlopig zou Kevin geen contact met hem mogen hebben. Anne Felicitas wordt omschreven als 'zeer betrokken bij haar kinderen' (ze heeft ook nog een dochter van inmiddels 20). De kinderrechter deelde die conclusie.
Enkele maanden later dringt Bureau Jeugdzorg aan op contact tussen Kevin en zijn vader. Anne Felicitas is als de dood dat haar ex haar zoontje iets aandoet. Achteraf bleek dat de gezinsvoogd na de eerste ontmoeting noteerde dat Anne zou lijden aan een borderlinestoornis en als prostituee werkte. Onjuiste informatie afkomstig van ex Gerard.Het is gebruikelijk dat hulpverleners van alle ontmoetingen verslag doen in contactjournaals. Deze verslagen zijn bedoeld voor collega's, zodat een zaak gemakkelijk kan worden overgedragen. Ook de tweede en de derde gezinsvoogd van Kevin kregen dus te lezen dat Anne Felicitas van lichte zeden was en leed aan een psychische stoornis.
De contactjournaals worden in principe niet aan ouders voorgelegd, maar Anne Felicitas heeft voor de klachtenprocedures alles opgeëist. 'Er wordt neerbuigend over mij geschreven.' 'Hier: 'Moeder gedraagt zich wel erg slachtofferig'. Op een gegeven moment krijgt Anne zelfs te horen dat ze wat meer begrip moet opbrengen voor zijn 'ziekte'.
Begin 2005 besluit Bureau Jeugdzorg Kevin voorlopig bij zijn vader te laten wonen, omdat Anne niet langer meewerkt aan de omgangsregeling. Van Gerard krijgt Kevin te horen dat zijn moeder is overleden. Intussen geeft hij het jongetje slecht te eten en bedreigt hij Kevin. Als Anne Felicitas na twee maanden de instanties weet te overtuigen van de gewelddadige neigingen van haar ex, doet de politie met vier man een inval bij Gerard.
Een welgemeend 'sorry'
Kevin wordt naar een pleeggezin gebracht, omdat Bureau Jeugdzorg meent dat Anne Felicitas door haar vermoeide toestand niet in staat is voor haar kind te zorgen. Zelf begrijpt ze niet waarom. Het gerechtshof Amsterdam ook niet, want in mei 2005 wordt bepaald dat Kevin zo snel mogelijk terug moet naar huis.
Gerard probeert nog om bij Kevin en Anne in de buurt te komen. Later bepaalt de rechter dat hij geen contact meer mag hebben.
In de afgelopen jaren is Anne Felicitas in verschillende klachtenprocedures in het gelijk gesteld. Maar nooit krijgt ze datgene waar ze zo naar hunkert: een welgemeend 'sorry' wat leidt tot een civiele rechtszaak. Omdat moeilijk te bewijzen is dat de schade die Anne Felicitas en haar zoontje hebben geleden, direct het gevolg is van fouten door Bureau Jeugdzorg, raadt haar advocate haar aan in te stemmen met een schikkingsvoorstel: schriftelijke excuses voor de gemaakte fouten. Anne Felicitas neemt daar genoegen mee.
Ze probeert haar leven en dat van haar zoon zo goed mogelijk op te pakken. 'Ik was mijn huis kwijt, mijn werk, en heb jarenlang in therapie gezeten. Met Kevin gaat het nu goed, maar hij heeft een klap meegekregen die hij misschien wel nooit meer te boven komt. Verlatingsangst zal hij altijd houden. En dat allemaal omdat de hulpverleners zich al die tijd hebben laten inpakken door de verhalen van Gerard.'
Tot frustratie van benadeelde ouders, zeggen Bureau Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming steevast niet aan waarheidsvinding te doen. Zij handelen uit belang van het kind. En dat is erbij gebaat dat, bijvoorbeeld in het geval van mishandeling, snel wordt ingegrepen en niet eindeloos wordt afgewacht tot onomstotelijk is vast komen staan dat er klappen vallen.
Toch ontslaat dat de instanties niet van de plicht om beweringen te toetsen, oordeelde de Nationale Ombudsman in andere zaak van een valselijk beschuldigde ouder. 'Indien zij een verklaring belangrijk vinden om daarmee een bepaalde beslissing te rechtvaardigen dan moet zoveel mogelijk de ware toedracht worden onderzocht. Alleen de beweringen die getoetst zijn kunnen als feiten in de rapportages worden opgenomen zodat de rechter zich daarover een gemotiveerd oordeel kan vormen.' Werkers bij BJZ kunnen teveel op hun eigen inzicht vertrouwen', bevestigt oud-kinderrechter Quik-Schuit.